Veilig weer open: antwoorden van GGD

20 juli 2020
Anouk en Grace van Buurtbuik

Foto: Sake Rijpkema

Veel organisaties denken na hoe zij met de versoepeling van de coronamaatregelen, hun activiteiten weer kunnen starten. Op 19 mei en 23 juni organiseerden we webinars, waarin organisaties hun vragen konden voorleggen aan artsen van de GGD. De basisregels die je in elke situatie moet toepassen zijn:

  1. Werk zoveel mogelijk thuis
  2. Was je handen regelmatig
  3. Houd 1,5 meter afstand
  4. Hoest en nies in de elleboog
  5. Schud geen handen
  6. Blijf bij verkoudheid en/of koorts thuis
  7. Blijf thuis als één van je huisgenoten koorts heeft

De ervaring op dit moment is dat mensen het beu zijn om zich te houden aan de regels. Je ziet dat het o.a. lastiger is voor personeel van winkels om te handhaven. Dit komt omdat het langer duurt dan mensen hadden gehoopt. Ze vinden het daardoor lastig om zich te houden aan de uitgangspunten zoals de 1,5 meter afstand.

Daarmee is het belangrijk om te zoeken naar een balans tussen wat noodzakelijk is en wat mensen ervoor over hebben. Dat betekent dat om de richtlijnen vol te houden, mensen zich moeten realiseren dat het virus zich vooral verspreidt via hoesten, niezen, schreeuwen en zingen.

Bij twijfels moet men het serieus nemen en een afspraak maken bij de kweekstraat die in de RAI is gevestigd en vanaf dat moment thuisblijven totdat de uitslag negatief is. Bij een positieve uitslag gaat het hele gezin in quarantaine. Bij signalen: wees kritisch op eigen gedrag.

Er zijn situaties waarin de 1,5 meter niet mogelijk is. Wat doe je met mensen die extra kwetsbaar zijn? Wij raden aan de risico’s goed af te wegen en keuzes samen met de vrijwilligers te maken. Zorg dat iedereen zich er goed bij voelt.  Neem kleine stapjes. Bekijk ook de pagina Veilig open met corona.

Vragen en antwoorden GGD

Hieronder vind je de vragen die tijdens de webinars met de GGD zijn gesteld. De antwoorden zijn door de GGD aangeleverd. Dit zijn de regels en inzichten per 1 juli 2020. Hou ook de website van de Rijksoverheid in de gaten.

1. Bescherming tegen virus

  • Hoe wordt het virus overgedragen op anderen?

Het virus wordt verspreid via druppeltjes uit de neus en keel die via het hoesten en niezen in de lucht komen. Iemand kan deze druppeltjes inademen en zo besmet raken. De druppels kunnen ook via contact van slijmvliezen (ogen, mond, neus) via handen doorgegeven worden. Direct door handen geven of indirect via deurklinken, tafels, lichtknoppen etc.

  • Is besmetting via voedsel mogelijk?

Die kans is heel klein. Het virus kan op voedsel, en ook op andere voorwerpen maar heel kort overleven. Het speeksel van een besmet persoon moet dan via het eten op de handen van een ander komen en dan moet die nog met de handen in de ogen, neus of mond zitten om besmet te raken. Dit is erg onwaarschijnlijk, maar in theorie wel mogelijk. Het is nog belangrijker om handen te wassen want dan kan het virus niet in de ogen, neus of mond komen.

  • Hoe zorg je dat het virus niet wordt overgedragen?

Het is het belangrijkste om regelmatig de handen te wassen en altijd 1,5 meter afstand van anderen te houden. Daarnaast, nies of hoest in je elleboog en gebruik papieren zakdoekjes éénmalig.

  • Hoe zit het met ventilatie?

– Buiten is het risico sowieso kleiner
– Goede ventilatie draagt bij aan bescherming
– Bij slecht geventileerde ruimtes, vallen druppels die anders in de lucht blijven hangen
– Kleine ruimtes met slechte ventilatie niet gebruiken.
– Airco heeft filters dus kan gebruikt worden
– Als er niemand ziek is, ben je niets aan her verspreiden. Maar als iemand ziek is dan liever geen airco
– Verschil ventileren en het gebruik van een ventilator: Bij ramen openzetten is de doelstelling dat de lucht van desbetreffende ruimte ververst wordt. Met een ventilator creëer je uitsluitend een luchtstroom.
– Gesprek aangaan met beheerder om te weten hoe het ventilatiesysteem in elkaar zit en hoe het wordt onderhouden
– Geen gebruik maken van een slecht ventilatiesysteem

  • Als er geen water aanwezig is op een locatie kan je dit vervangen met handgel?

Dit kan wanneer de handen niet zichtbaar vuil worden. Als de handen zichtbaar vuil worden, bijvoorbeeld met zand of grond op de handen, dan moet diegene zijn handen kunnen wassen met water en zeep.

  • Met welk middel kan je het beste schoonmaken?

Als je schoonmaakt kan dit het beste met een sopje met allesreiniger.

  • Waarmee maak je de deurkrukken schoon en hoe vaak?

Je kan deurkrukken (en andere contactpunten zoals de deurbel) het beste 3 keer per dag met een sopje met allesreiniger schoonmaken. Dit werkt zelfs beter dan chloor.

2. Met hoeveel mensen mogen we ….

  • Met hoeveel mensen mag je in een ruimte zijn?

De regel is: jezelf als middelpunt van 1,5 meter naar alle kanten; dan is 6m2 per persoon nodig. Wel is er een verschil tussen rustig je krantje lezen of fysieke activiteiten.

  • En buiten?

Wat je buiten kunt doen, doe het alsjeblieft buiten. Daar heb je een optimale ventilatie. Virussen vallen uiteen en zo’n optimale ventilatie heb je binnen nooit.

  • Hoe groot mag de groep zijn?

Als je binnen bent, bepaalt de ruimte de grootte van de groep (max. 100 ), buiten is dat 250.
Toch blijft 1,5 meter het uitgangspunt. Een face shield beschermt alleen je ogen, niet je ademhaling. Lucht komt achter het scherm.

  • Hoe gaan we om met vervoer?

Soms worden mensen vervoerd in een rolstoel, die in een busje wordt gereden. Soms in privéauto. In een privéauto is het moeilijk om 1,5 meter afstand aan te houden. Je mag mensen meenemen in de auto, draag wel een mond-neusmasker. Ook in een busje mogen alle stoelen bezet zijn. Iedereen draagt een mond-neusmasker. Mensen helpen bij in en uitstappen is zo kortstondig dat dit moet kunnen.

3. Wat zijn de regels binnen?

  • Waar moet je op letten wanneer je met meerdere mensen op een kantoor werkt

Maak duidelijke afspraken over looproutes waardoor je elkaar niet hoeft te passeren op krappe plekken. Het is nog steeds mogelijk om servies op kantoor te delen. Zet het servies na gebruik in de vaatwasser of was het af. Was goed en veelvuldig je handen, minstens 20 seconden en met zeep. Doe dit bijvoorbeeld nadat je de vaatwasser hebt ingepakt of nadat je koffie hebt gehaald en de koffiemachine hebt aangeraakt.

  • Waar moet rekening mee gehouden worden in openbare ruimtes zoals bibliotheken?

U moet voorkomen dat er direct contact is tussen mensen. Het is raadzaam om looproutes te maken zodat mensen ten alle tijden 1,5 meter afstand kunnen houden. Daarnaast voldoende voorzieningen om de handen te wassen met water en zeep of met hand gel. Maak deze regels duidelijk voor iedereen, zowel de werknemers als de bezoekers.

  • Kun je sieraden verbieden in relatie tot een goede handhygiëne?

Handhygiëne in relatie tot ringen, horloges en armbanden etc. maakt een verschil. Rondom een ring kan je geen goede handhygiëne toepassen. Geef als leidinggevende het goede voorbeeld. Geef goede uitleg geven en met zijn allen doen. (Vrijwilligers én mensen in dienst). Goed bespreken met vrijwilligers. Wat is makkelijk om te doen en wat vinden we lastiger en daar open over spreken, dan kan je elkaar helpen herinneren. Je komt op andere ideeën, je betrekt ze, het verbindt, en je schept ruimte.

  • Hoe passeer je in kleine doorloopruimtes zoals gangen?

Bij bron en contact onderzoek zien wij vanuit de GGD contacten van korter dan 15 minuten als laag risicovol. Dit wil niet zeggen dat je juist gaat proberen om veel van dit soort korte contacten binnen de 1.5 meter aan te gaan. Het betekent dat als je iemand passeert binnen de zone van 1,5 meter, of iemand  helpt met opstaan, dat je dan niet paniekerig hoeft te reageren.

  • Hoe kan je met 3 vrijwilligers in een keuken maaltijden bereiden?

Als je met 3 personen in een keuken wil staan moet de keuken wel groot genoeg zijn om altijd 1,5 meter afstand te houden. Kan dit niet dan moet je helaas kiezen om maar met twee personen of wellicht 1 persoon in de keuken te staan. Spreek duidelijke looproutes af zodat je niet te dicht bij elkaar komt. Werk gescheiden, dat wil zeggen gebruik niet dezelfde spullen of was deze eerst goed af. Herhaal de afspraken en spreek elkaar erop aan. Let er ook op dat je regelmatig je handen wast.

  • Hoe moet je je beschermen in de keuken?

In de keuken blijven de normale hygiënemaatregelen gelden. HACCP is al genoeg. Daarmee ben
je goed beschermd.

  • Waar moet je op letten met een gedeelde koelkast?

Een gedeelde koelkast kan nog gewoon gebruikt worden. Was voor en nadat je spullen hebt aan geraakt voor minstens 20 seconden je handen met water en zeep.

  • Kan ik een voorstelling (1 zangeres, muziek) organiseren voor een kwetsbare groep of moet ik dat doorschuiven naar het najaar?

Kan niet:
• 1 zangeres kan het virus verspreiden tot 3 á 4 meter
• Sowieso niet hard meezingen
• Geen blaasinstrumenten, die zijn vies vanwege speeksel
• Geen polonaise
Bij kwetsbare mensen concert opschuiven naar voorjaar 2021, of zangeres achter scherm (glasplaat) laten optreden.

En verder:
• Bridgen kan op 1,5 meter
• Dansclub (op 1,5 meter kan), geen polonaise!
• Concertjes buiten kunnen prima

  • Kan je met contant geld betalen?

Ja dit is veilig. Het virus kan maar heel kort op een oppervlak overleven. Het belangrijkste is om regelmatig de handen te wassen om te voorkomen dat het virus in de ogen, neus of mond kan komen.

4. Diverse vrijwilligerstaken

  • Wanneer vrijwilligers patiënten uit ziekenhuizen halen en brengen naar een kapel voor een zondagse kerkdienst, of een andere activiteit, waar moeten ze op letten?

Check van tevoren goed of de patiënt verkoudheidsklachten heeft zoals hoesten, niezen of keelpijn. Als de patiënt klachten heeft, ga er dan niet naartoe. Personen die verkouden zijn (niezen, hoesten, keelpijn, loopneus etc.) worden door het RIVM geadviseerd om thuis in isolatie te blijven totdat zij 24 uur lang geen klachten meer hebben, dus niet meer niezen, hoesten, keelpijn of loopneus etc.) Als de patiënt ook koorts heeft mag hij of zij niet naar buiten. Zijn er geen klachten, hou dan zo veel mogelijk 1,5 meter afstand en was je eigen handen en de handen van de patiënt regelmatig.

  • Waar moet je op letten als je eten uitserveert/bezorgt?

Blijf op 1,5 meter afstand door het voedsel op een plek te zetten waar iemand het zelf weer kan pakken. Was regelmatig je handen.

  • Mag je op 1,5 meter afstand met elkaar bridgen?

Ja dit kan als mensen binnen een bepaalde ruimte 1,5 meter afstand kunnen houden en de handen goed gewassen worden. Besef wel dat het niet raadzaam is om met veel mensen samen te komen doordat het dan wellicht mogelijk is dat mensen zich niet aan de 1,5 meter afstand kunnen houden bij bijvoorbeeld het binnengaan in een kamer.

  • Is er een kans op besmetting als je computerles geeft?

Als u goed uw handen kan wassen en 1,5 meter afstand kunt houden is de kans op besmetting erg klein en kan de computerles gewoon gegeven worden.

  • Kan je het klusgereedschap lenen als je bij iemand in de tuin gaat werken?

Als u voor en na gebruik uw handen kan wassen is het gewoon mogelijk om het gereedschap te gebruiken. Als u het gereedschap deelt met anderen moeten ook zij van tevoren en na afloop goed
de handen wassen.

  • Kan je bij iemand thuis op bezoek?

Ja dit kan, bewaar wel 1,5 meter afstand en ga niet met meer dan 3 mensen tegelijk op bezoek. Was goed de handen voor en na het bezoek.

5. Hoe zit het met mondkapjes, handschoenen en temperaturen?

  • Wanneer wordt het wel aangeraden om met mondkapjes te werken?

In de meeste gevallen wordt een mond-neusmasker niet aangeraden. Zelfs in gezondheidszorg hoef je, als iemand geen covid19 heeft, geen mond-neus masker op. Ook niet bij langdurig contact, als je bijvoorbeeld iemand moet helpen bij het wassen. Draag een mond-neusmasker in het Openbaar Vervoer en bij mensen die moeilijk te instrueren zijn (denk aan dementie). Het is dan belangrijk dat het mondkapje niet langer dan 3 uur wordt gedragen en was voor en na het af of opdoen van het kapje uw handen. Raak het kapje tussentijds niet aan en gebruik het mondkapje maximaal 1 keer. Wanneer je een mondkapje tussentijds op-afzet mag dat alleen als de buitenkant van het masker niet wordt aangeraakt door handen of oppervlakken.  Onder je kin schuiven niet doen! Bacteriën schuiven mee naar boven als je ‘m weer opzet.

  • Wanneer je werkt met patiënten in een rolstoel, zijn mondkapjes en handschoenen aan te raden?

Als je klachten hebt, mag je niet aan het werk. Daarnaast is afstand houden en goed je handen wassen nog steeds het belangrijkst. Als je een mondkapje en handschoenen draagt houdt u waarschijnlijk minder afstand en wast u minder vaak uw handen terwijl dit nog steeds nodig is want mondkapjes en handschoenen bieden geen complete bescherming.

  • Wanneer zijn handschoenen nodig?

– Als je poep, plas of braaksel moet opruimen.
– In de keuken m te voorkomen dat je middels je handen virussen of bacteriën verspreid op rauwe voedingsmiddelen zoals vis en vlees.
– Alle andere momenten: geen handschoenen, omdat je dan niet voelt of je schone handen hebt en je het virus eerder verspreid.

  • Moet je van bezoekers en/of vrijwilligers de temperatuur opnemen?

Bij sommige bezoekersregelingen moeten mensen bij verpleeghuizen de temperatuur opnemen. In veel gevallen gebeurt dat nu thuis. Als je geen klachten hebt, heb je ook geen koorts. Al heb je hele lichte klachten, dan moet je toch thuisblijven. Neem hele lichte klachten ook serieus en laat je testen. Kijk het één dag aan en blijf thuis, is het de volgende dag over dan was het geen Corona. Hier moet je elkaar in kunnen vertrouwen.

6. Kwetsbare vrijwilligers

  • Wat mag een 70-plusser nou wel of niet?

Voor 70+ is het uitgangspunt bijgesteld: van ‘blijf thuis’ naar ‘vermijd risicovolle plekken, zoals grote groepen. Eerder werd ook gesproken over 60+. Ervaring leert inmiddels dat de gemiddelde 60+ gemakkelijker hersteld. 70+ is een goed onderbouwde grens. Bij deze groep is het ziekteverloop ernstiger en duurt het herstel langer. Wil je jezelf dat aandoen?

  • Waar moet je op letten als een 70-plusser er toch voor kiest je om als vrijwilliger aan de slag te gaan?

Een 70-plusser die fit is en aan de slag wil, dat moet je goed samen bespreken. En een goede hygiëne aanhouden. De keuze is niet alleen aan de 70-plusser, maar ook een keuze van de organisatie. Wat kan wel/wat kan niet. Samen naar kijken in de organisatie wat de risico’s zijn. Het begeleiden van vrijwilligers is maatwerk.
Bijvoorbeeld: een vrijwilliger bij die voorleest aan kinderen, daar is afstand houden lastig, maar moet je dit toch zoveel mogelijk betrachten. Door buiten voorlezen bijvoorbeeld bouw je meer veiligheid in.

  • Moeten 70+ een gezondheidsverklaring krijgen?

Een gezondheidsverklaring geeft schijnzekerheid, want is een momentopname.

7. Hoe begeleid je vrijwilligers?

  • Hoe ga je met de vrijwilligers in gesprek?

Maak zaken bespreekbaar:
• Hoe sta je erin?
• Waar ben je bang voor?
• Wat kan ik als organisatie voor je doen?
Tevens zaken uitleggen:
• Bijvoorbeeld uitleggen waarom iemand wel of niet een mond/neusmasker draagt en de rest niet.

Lees over dit onderwerp ook dit artikel van NOV: Afwegingen inzet 70 plus vrijwilligers.

  • Hoe kan ik angst bij vrijwilligers wegnemen?

Grofweg kun je drie typen vrijwilligers onderscheiden:
• Vrijwilliger wil aan de slag maar is angstig: in gesprek gaan, samen optrekken
• Mensen willen niet (meteen) aan de slag: (zeggen bijvoorbeeld: laat mij rustig even kijken of
ik wat wil, misschien eerst er iets over lezen). Dan zou je kunnen vragen: waar zie je tegenop,
zou je andere dingen willen doen? Of: Neem even rust. Of: Wil je nog bij ons blijven?
• Is het risico te groot? Kijken of er digitaal vrijwilligerswerk is.
• Iemand wil misschien wel/niet: gesprek nodig waar heb je wel zin in, waar zit je angst, wat
kan je als organisatie doen voor de vrijwilliger zodat ie op een prettige manier aan de slag
kan.
Zie ook: https://www.vca.nu/aanpakkers-aankijkers-en-bijkomers/

  • En dan heeft een vrijwilliger of een bekende van een vrijwilligers klachten, wat dan? Wat moet de organisatie preventief doen?

Bijvoorbeeld: Man van collega heeft klachten/ iemand is in aanraking geweest met iemand die het virus mogelijk heeft.
• Bedenk dan dat gemiddeld 2% van de testen positief is. Activiteiten hoeven dus niet worden stopgezet, tot uitslag van de test bekend is. Overige vrijwilligers hoeven pas geïnformeerd te worden als uitslag test bekend is.
• Indien positief, dan gaat de GGD na welke contacten en welke risico- contacten er zijn geweest. Korte contacten van 15 min of minder vallen daarbuiten.
• Bij bronnen-contactonderzoek is het fijn als de coördinator weet hoe je mensen kunt bereiken. Handig dus om dat bij te houden: wie is wanneer geweest (vrijwilliger, bezoek) en wat zijn hun gegevens.

Je kan altijd de GGD bellen om te overleggen hoe e.e.a. aan te pakken.

  • Hoe waarborg ik dat vrijwilligers zich aan instructies houden?

Coördinatoren kunnen het bespreekbaar maken: “Ik maak me zorgen dat jullie je niet aan de regels houden”, en deel een gevoel van verantwoordelijkheid: “Hoe gaan we er samen voor zorgen dat we ons aan de instructies houden?”

Vragen aan de GGD?

  • Algemene vragen via: 0800-1351, iedere dag tussen 8.00 tot 22.00 uur.
  • Specifieke GGD vragen over corona via: 020 555 5202 ma t/m vrijdag 09.00 – 20.00 uur, za en zo 10.00 – 17.00 uur.

VCA adviseurs staan voor je klaar

Heb je vragen over het veilig openstellen van je organisatie? Wij staan voor je klaar met persoonlijk advies. Kijk voor een adviseur in jouw stadsdeel.